Czeczenia: Kroniki

Malika Albekova ma 25 lat. Jest gospodynią domową, która gotowała mężowi i zajmowała się dwójką dzieci. Jednak w czeczeńskiej wiosce Bratskoje nie dało się normalnie żyć. Wraz z mężem Ibragimem oraz maleńkimi Maxeliną i Rasulem przyjechała do Polski, gdzie w lipcu 2004 r. rodzina rozpoczęła starania o status uchodźców.

W pierwszym wniosku jej mąż napisał: "Przyjechałem do Polski, dlatego że nie dają mi żyć. Przychodzą do domu, niepokoją ojca, brsta bez powodu. Uważają nas za terrorystów. Stale są zaczystki. Obawiam się o życie moje, mojej rodziny. Proszę dać mi i mojej rodzinie schronienie".

O tym, jak przebiegają zaczystki, słyszał od setek uciekinierów Adam Borowski z Komitetu Polska-Czeczenia, pozarządowej organizacji pomagającej w Polsce Czeczenom. – Uzbrojone oddziały otaczają wieś lub ulicę. I aresztuje się wszystkich mężczyzn w wieku od 14 do 60 lat. Potem trafiają oni do tzw. obozów filtracyjnych, czyli do współczesnych obozów koncentracyjnych. Tam się ich torturuje i zabija. Aby wydostać swoich bliskich, rodziny muszą płacić gigantyczne łapówki – opowiada.

Mąż Maliki zeznał polskim władzom, że w ciągu dwóch lat był trzykrotnie zatrzymywany, osadzany w aresztach i bity. Po ostatnim aresztowaniu rodzina wykupiła go za dwa tys. dolarów. Od tego czasu ukrywał się i przy pierwszej okazji uciekł wraz z bliskimi do Polski.

Urząd Repatriacji i Cudzoziemców (dziś Urząd ds. Cudzoziemców) uznał, że nie należy im się status uchodźców, odmówił też przyznania tzw. pobytu tolerowanego. Na kolejne odwołania urzędnicy odpowiadali, że sprawa raz już została rozpatrzona.– W trakcie postępowania nie znaleziono dowodów, które jednoznacznie świadczyłyby o prześladowaniu pani Maliki i jej męża – tłumaczy szef Urzędu ds. Cudzoziemców Rafał Rogala. – Ciężko jest udokumentować coś takiego, niemniej są informacje, które możemy sami sprawdzić. Np. że w danym miejscu, w danym czasie jakieś wydarzenie miało miejsce. Jeśli ktoś w pierwszym wniosku podaje informacje, które determinują nieprzyznanie statusu uchodźcy, a w drugim wniosku "przypomina" sobie pewne istotne informacje, to jego wiarygodność spada.

– Znam mnóstwo podobnych przypadków – komentuje Borowski. – Sęk w tym, że w świetle polskiego prawa uchodźcą może zostać osoba, która udowodni, że była indywidualnie prześladowana. A kiedy się szykanuje i krzywdzi tysiące ludzi tylko dlatego, że są Czeczenami, to żaden z nich nie może udowodnić, że prześladowania są wymierzone w jakiś szczególny sposób przeciwko konkretnej osobie.

– Tacy ludzie nie mogą wrócić do domu, bo tam nie będą mieli życia. Nie mogą też zostać w Polsce, bo dostali negatywną decyzję. Próbują więc przedostać się na Zachód i tam starać się o status uchodźców – tłumaczy Salman, Czeczen przebywający w Polsce od siedmiu lat.

Dobrze zna język polski i orientuje się w prawach uchodźców, dlatego jego rodacy często proszą go o pomoc. Sprawa Maliki jest jednak wyjątkowa, nawet dla niego. – Ta rodzina, bojąc się trafić w ręce FSB, próbowała kilkakrotnie uciec dalej, na Zachód. Mężowi wreszcie się udało, ale Malika z dziećmi została schwytana, osądzona i skazana za nielegalne przekroczenie granicy. Teraz siedzi w więzieniu na Grochowie ze zwykłymi kryminalistkami, a dzieci przebywają w ośrodku dla uchodźców i szaleją z tęsknoty – opowiada.

Mąż Maliki stara się o status uchodźcy we Francji. Jeśli mu się powiedzie, będzie mógł rozpocząć starania o połączenie z rodziną. Malika za dwa miesiące będzie mogła ubiegać się o warunkowe zwolnienie. Jednak jej dzieci coraz gorzej znoszą rozstanie.

W ośrodku zajmuje się nimi babcia. Pani Nura przyjechała do Polski, aby odwiedzić syna i wnuki. Maluchy nie odstępują jej na krok. Kilka miesięcy temu była dla nich obcą osobą, bo kiedy rodzina uciekła z Czeczenii, Rasul miał zaledwie rok, a Maxeliny nie było jeszcze na świecie. Dziś, poza babcią dzieci nie mają nikogo. Na widok każdego, kto rozmawia z panią Nurą, pytają: – Czy pojedziemy do mamy?

Artykuł na portalu newsru.com z adresem i zrzutem ekranowym z polskiego bloga

Fot. newsru.com

Jeden z największych rosyjskich portali pisząc o liście terrorystów, którzy przyznali się do zamachu na "Newski Ekspres", odsyła do wpisu w języku polskim, opublikowanym na polskim blogu. Główna ilustracja do artykułu to tekst w języku polskim zestawiony z twarzą terrorysty.

Fot. newsru.com

Artykuł o "polskim" liście na portalu newsru

Fot. czeczenia.blog.onet.pl
Według zapewnień Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego blog sprowadza się jedynie do tłumaczeń, nie jest źródłem listu

Kaukascy Mudżahedini w liście wzięli odpowiedzialność za atak na pociąg "Newski Ekspres", w którym zginęło 27 osób. List pojawił się na portalu kavkazcenter.com. W języku rosyjskim opublikowano go późnym wieczorem. 54 minuty północy omówienie listu w języku polskim opublikowano na polskim blogu: czeczenia.blog.onet.pl. Dopiero kilka godzin później list pojawił się w światowych mediach.

Rosyjskie media cytują

Rano list cytowały rosyjskie media. Jeden z najpopularniejszych rosyjskich portali informacyjnych newsru.com nie powołał na kavkazcenter.com, ale na czołówce swojej głównej strony umieścił link do polskiego bloga. Nazywał go "stroną bojowników". Dodał też zdjęcie - zestawienie polskiego tekstu ze zdjęciem Doku Umarowa, samozwańczego "Emira Kaukazu", jednego z przywódców czeczeńskich terrorystów.

Sugeruje to, że polski blog jest pierwszym miejscem, na którym ukazała się wiadomość od terrorystów. Może także dawać do zrozumienia, że Polacy mają coś wspólnego z zamachowcami.

Problem przedstawiania Polski w rosyjskiej prasie istnieje. Przy okazji konfliktu rosyjsko-gruzińskiego rosyjskie media pisały o Polakach, którzy mieliby wspomagać finansowo Gruzinów. Wczoraj dziennik "Kommiersant" podał, że czeczeńscy terroryści są finansowani z Polski.

- Rosyjska strona chętnie wykorzystuje wszelkie informacje, które mogą być przedstawiane jako dowód, że Polska może być nieodpowiedzialnym partnerem - komentuje w rozmowie z portalem Gazeta.pl Wojciech Jagielski, dziennikarz "Gazety Wyborczej".

ABW i MSZ badają sprawę

Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego zapowiedziała zbadanie sprawy internetowej strony wychwalającej czeczeńskich partyzantów. Nie zakładamy obecności w Polsce bojowników z grupy Umarowa - informuje Agencja podkreślając, że zbada działalność polskiej strony www, która gloryfikuje działalność terrorystów.

Także MSZ wie o sytuacji. Nie ma jeszcze jednak oficjalnego oświadczenia, ani stanowiska w tej sprawie. - Badamy ten przypadek, podobnie jak przypadek sobotniego "Kommiersanta" - mówi Gazeta.pl rzecznik MSZ.

Co jest na polskim blogu?

We wpisie, opublikowanym na polskim blogu, przytoczono stanowisko zamachowców. Oskarżają oni wszystkich Rosjan, także cywilów, o współudział w ludobójstwie kaukaskich narodów. "Swoją bierną postawą pokazują, że aprobują działania rosyjskich polityków i wojennych zbrodniarzy" - czytamy.

Poza listem na stronie znajduje się zdjęcie i cytat Doku Umarowa, który przewodzi walkami z Rosjanami na Kaukazie. Są tam życiorysy czeczeńskich bojowników, ich zdjęcia, nagrania wypowiedzi i ćwiczeń.